Overweging zondag 8 juli 2018, thema: luisteren wij wel?

Gepubliceerd op: 18/07/18

We doen het dag in dag uit, spreken en luisteren, op elkaar reageren, kort om  communiceren.
Je bent onder de indruk van een persoon, je ergert je aan iemand, je luistert of je dwaalt af met je aandacht.
Dat gaat over en weer.
En mensen vinden iets van elkaar, op grond van uiterlijk, afkomst, voorkeuren of kwaliteiten.
Dat belemmert niet zelden het onbevangen luisteren.
Heel veel mensen die Jezus ontmoetten, waren onder de indruk van Hem. Ze luisterden geboeid.
Hij inspireerde, ze maakten onvergetelijke momenten met Hem mee. Maar soms ook kon Hij de mensen die op zijn weg kwamen niet bereiken.

Afwijzing. 

Dit is het geval in het evangelie van vandaag. De boodschap van Jezus wordt in Nazareth niet ontvangen. Hij ontmoet er afwijzing, negativiteit.
Jezus is daarover verbaasd.
Hij zal in Nazareth waarschijnlijk hetzelfde verteld hebben, zich hetzelfde gedragen als in Kafarnaüm of de andere plaatsen die Hij bezocht, en daar ontmoette Hij enthousiasme en erkenning.

Maar in Nazareth konden vele toehoorders
bij zijn onderricht in de synagoge niet onbevangen luisteren.
Ze waren stomverbaasd.
Ze hadden zo’n optreden niet verwacht van iemand uit hun eigen kring: een timmerman, een man met broers en zussen die nog steeds bij hen in Nazareth wonen.

Ze kennen de familie, Hij is één van hen.
Er is ongeloof, allerlei vooroordelen spelen op.
Ze nemen daardoor Jezus niet serieus.
Misschien zou het anders zijn als Hij ooit arts was geweest in Nazareth of een succesvol zakenman, maar een gewone timmerman…?
Ze nemen aanstoot aan zijn optreden. Hij kon er ook geen wonderen doen, alleen een paar zieken genezen, die Hij de handen oplegde. Hij stootte op een muur van verzet.

Juist thuis…

Hoe zal Jezus zich gevoeld hebben in deze situatie?
Hij moet zich machteloos hebben gevoeld, want Hij zegt gewoon wat Hij wil zeggen, als een echte profeet, net als overal waar Hij preekt en zijn wonderlijke krachten laat zien.
Maar tevergeefs.
Hij is verbaasd.
Hoe kan dat nu, wat gebeurt hier, juist in de plaats waar zijn thuis is?

Wat Hij ook probeert, Hij kan er ook geen wonderen doen.

Kennelijk is het nodig dat degenen die Hij wil genezen, werkelijk geloven in zijn genezende kracht, dat ze meewerken, op Hem vertrouwen.

Anders zijn de tegenkrachten te groot: de negatieve mentaliteit, de vraagtekens, de twijfels en het cynisme.
Dat is immers wat we in de beschrijving
 van de wonderen in de evangeliën steeds tegenkomen:
de samenwerking, de openheid en de instemming.
‘Uw geloof heeft u gered’, zegt Hij dan tot mensen die Hij heeft genezen;
Ik had het zonder jullie medewerking niet gekund.

Oordeel

We kennen allemaal het gevoel dat Jezus overmant, een machteloos gevoel:
ik bereik de ander niet, hij luistert niet, zij begrijpt niet wat ik wil zeggen.
Maar als ik eerlijk naar mezelf kijk: luister ik wel altijd goed naar de ander die mij wil bereiken?
Voelt deze zich door mij altijd gehoord, begrepen?
Sta ik niet te gauw met mijn oordeel klaar?
Ik kan bijvoorbeeld gemakkelijk vaststellen dat iemand verwerpelijke denkbeelden heeft en daar verontwaardigd over zijn of teleurgesteld, maar hoor ik wel wat diegene echt bedoelt: neem ik de angst serieus die vaak onder een mening zit, of de zorg of de heilige verontwaardiging?
 

Het is moeilijk om onbevangen, zonder oordeel te leven.

Brug

Hoe kunnen we de ander wel bereiken, elkaar echt verstaan?
Ik hoorde onlangs op de radio een interview met de bedenker van de Erasmusbrug in Rotterdam: Riek Bakker.
Ze was daar in dienst als stedenbouwkundige.

Ze vertelde dat ze aanvankelijk veel weerstand ontmoette rond haar plannen voor deze brug, die het zuidelijke stadsdeel moest gaan verbinden met het centrum van Rotterdam.
‘Wat heeft u gedaan met al die weerstand?’, vroeg de interviewer.
‘Ik heb iedereen uitgenodigd om al die bezwaren kenbaar te maken’, zei ze, ‘en ik heb geluisterd.
Ik heb mezelf daarbij steeds de vraag gesteld:
waar wringt hier de schoen, wat is hier nu echt aan de hand? En langzamerhand won ik het vertrouwen.’

Ik vind dat een mooie vraag: waar wringt hier de schoen?

Dan verdiep je je echt in de ander,
dan ga je naar een diepere laag.
Zijn mensen bezorgd om een revolutionaire verandering in hun stad? Zijn ze bang voor mislukking?

Zien ze haar als stedenbouwkundige misschien te veel als buitenstaander?
Voor zo’n handelswijze is wel rust nodig, geduld en ruimte – in onze tijd een schaars goed. In elk geval bleek Riek Bakker in meer dan één opzicht een bruggenbouwer.

Doorgaan

Jezus vervolgde zijn weg, Hij bleef trouw aan zijn boodschap.
Soms vond deze weerklank, vaak juist bij buitenstaanders, mensen in de marge, vrouwen, armen, uitgestotenen, mensen die niets te verliezen hadden, die open stonden.
Soms ontmoette Hij weerstand, vaak bij hooggeplaatsten, gezagsdragers, die nogal wat te verliezen hadden, die zich bedreigd voelden.

En vandaag horen we over de weerstand uit zijn vaderstad, bij mensen die dicht bij Hem staan.
Maar Hij zal blijven doorgaan, vanuit een diep geloof in die blijde boodschap van licht en liefde,
een boodschap waar naar ook wij hier steeds mogen luisteren, die wij met elkaar  delen en doorgeven.

Amen.

( Nel Pronk, lid liturgiegroep, met dank aan Lidwien Meijer)