3e zondag van de Advent – A 15 december 2019, Weesp.

Gepubliceerd op: 16/12/19

Wij zien Johannes de Doper graag als een ruige profeet, als tegenhanger van de zoete lieve Jezus. Maar daar doen we Johannes onrecht mee. Natuurlijk spreekt hij harde woorden als ‘leg de bijl aan de wortel van je bestaan’ en ‘bekeert u, want het Rijk Gods is nabij’. Maar Johannes de Doper is helemaal niet zo'n sombere profeet. Integendeel, hij verwijst juist naar de toekomst: er komt een nieuwe toekomst, de Messias is in aantocht!
Opnieuw treedt Johannes de Doper op in de Advent. Hij, de geëerde profeet, die de hoop was van velen in Israël, is nu opzij geschoven. Hij die met vurige woorden het nieuwe Rijk van God aankondigde, zit nu in de gevangenis. Erger dan de duisternis van zijn cel is de duisternis van zijn hart. Hij ziet het niet meer zitten, is pijnlijk ontgoocheld. Waar leeft de mens die het kaf van het koren zal scheiden? De mens die een vernietigend oordeel zal uitspreken over al het kwaad in de wereld? Waar leeft de mens die woorden van vrede spreekt in de vele bedreigde gebieden, 40 plekken op aarde die te maken hebben met oorlog en geweld. Waar blijft dan die Vredesvorst, die goddelijke Raadsman, die goddelijke Held? Uit de duistere diepte van zijn bestaan laat Johannes aan Jezus vragen: ‘Zijt Gij komende of hebben wij een ander te verwachten?’ Johannes was bereid om in de nacht en de duisternis van zijn bestaan te sterven. Maar hij had zo graag het morgenrood van een nieuwe tijd gezien. Toch hoorde en zag hij weinig van wat hij had aangekondigd. Waar bleef die bijl, die rotte bomen zou omhakken; waar dat instrument, waarmee koren van het kaf gescheiden zou worden?

Jezus komt, maar is geen man van de botte bijl. Integendeel, hij zegt: “laat alles maar opkomen, het gewas en het onkruid!” Zo komt Hij als vriend van tollenaars en zondaars, als vriend van een publieke vrouw en een aan lagerwal geraakte man. De grote massa krijgt hij achter zich aan, maar waar blijft de elite? Zij zwijgen Hem dood. Zij sluiten een kring van dodelijke haat om Hem heen. Vol twijfel vraagt Johannes in de kerker zich af of hij zich misschien voor een verkeerde zaak heeft ingezet. Heeft hij op het verkeerde paard gewed? Zou het kunnen dat die ene kaart waarop ik alles heb gezet, niet de juiste is? Jezus herinnert Johannes eraan, dat de Messias niet alleen optreedt als koning en rechter. Hij is ook vader van de vertrapten, beschermer van het tere leven. Hij komt om mensen te redden, de zwakke dieren als eerste. Hij – Jezus - wijst Johannes op de tekenen van het komend Godsrijk: blinden zien, gevangenen worden bevrijd, kreupelen lopen weer.

Johannes, de profeet, zal net als Jezus het lot van alle profeten ondergaan. Profeten die onze welvaartsdromen doorprikken zijn niet geliefd. Onze wereld heeft behoefte aan profeten, maar het moet wel leuk blijven! Daarom worden stemmen van profeten tot de dag van vandaag gesmoord in bloed. Hun profetie is ondraaglijk in een wereld vol corruptie. Hun stem, die duizenden meeslepen, moet worden gesmoord. De graankorrel moet eerst de donkere aarde in om tot nieuw leven te komen Het is beter dat één mens sterft, dan dat een heel volk economisch te gronde gaat. Zo sterven er voortdurend rechtvaardigen in onze wereld. Hun koppen moeten worden gesneld. Ze sneuvelen de een na de ander: Martin Luther King, aartsbisschop Romero, Dag Hammerskjöld, Anne Frank, Etty Hillesum, Steve Biko, Sint Jan de Doper, Jezus van Nazareth... En Johannes de Doper, is geen toevallige voorbijganger, geen ooggetuige die het verder voor gezien houdt. Nee, hij is een gedrevene. Een mens die heil wilde brengen in een donkere wereld die kraakt in z'n voegen van onrechtvaardigheid. Want met elkaar hebben we een wereld opgebouwd die aan vele mensen het leven kost. Johannes de Doper noemt het onrecht bij name, wijst concreet het onrecht aan. Maar dat pikt de wereld niet. Hij moet worden uitgespuwd, uitgekotst.

En zo belandt ook Sint Jan de Doper in de gevangenis, omdat hij koning Herodes beticht heeft van een oneerlijke en duistere levenswandel. Want een profeet kijkt niet naar rang of stand, ook al kost hem dat zijn kop. Johannes is door twijfels overmand. Jezus steekt hem een hart onder de riem.
Jezus stelt Johannes gerust. Het verhaal gaat door! De woorden van Johannes zijn niet achterhaald. Ze klinken vanmorgen in de talloze kerken en kapellen over heel de wereld. Zijn woorden zijn nog niet vergeten. Ze schieten raak, ook in 2019, in de harten van vele mensen. Het is een Boodschap voor al die mensen die blind, doof en lam geworden zijn voor zijn oproep tot bekering. Johannes weet nu: ooit zal de woestijn weer bloeien als een roos! Dan zal er een einde komen aan alle twist en tweedracht, aan alle gejammer en gekerm. Slappe handen worden weer sterk, knikkende knieën krijgen weer kracht. De tekenen van hoop, waar Jezus het vandaag over heeft, mogen wij in deze Advent zichtbaar maken.

Pater Jan Haen C.Ss.R en Pater Ambro Bakker s.m.a.