Hoogfeest van Pinksteren -Muiden, 9 juni 2019

Gepubliceerd op: 11/06/19

“Gesloten Deuren”,  zo heet het meest beken­de drama van de in 1980 overleden Franse schrijver Jean-Paul Sartre. De evangelist Johannes en de filosoof Sartre schilderen op die manier de uitzichtloosheid van ons menselijk bestaan. 'Gesloten deuren’ van Sartre is het drama waarin drie mensen voor altijd gedwongen samenleven. Die eeuwige samenleving wordt voor hen een kwelling, omdat ze niets hebben dat hen samenbrengt of samenhoudt. Ze blijven totaal verschillend voor elkaar. Dan vallen de woorden: “de hel, dat zijn de anderen!” Drie mensen samen in een kamer, maar de deuren zijn gesloten. Stuk voor stuk voelen ze zich alleen, omdat de deuren van echt menselijke ontmoeting gesloten blijven.

‘Achter gesloten deuren’ zijn de leerlingen van Jezus samengekomen. Na de dood van hun Heer zijn ze onzeker geworden. Vol angst sluiten ze zich op en weten niet hoe ze verder moeten. Ze voelen zich alleen en in de steek gelaten. Deuren en ramen gebarrica­deerd, stevig op slot, potdicht ‘uit vrees voor de Joden’. ‘Maar in de avond van de eerste dag van de week, toen de deuren van de verblijfplaats der leerlingen gesloten waren, kwam Jezus in hun midden staan’. Zo begint Johannes zijn Pinksterverhaal.
Het verhaal is heel herkenbaar. Ook in ons eigen leven kunnen deuren naar de toekomst stevig op slot zitten. Soms zijn we wanhopig over de toekomst van de wereld en over onszelf. Alles zit dan op slot, en waar is de sleutel die voor ons de weg naar de toekomst weer vrijmaakt? Omdat we ons laten leiden door angst, sluiten wij ons af als een egel en verdedigen wij ons met onze stekels. Soms worden we zo agressief dat we een hel wor­den voor elkaar. Dit gebeurt in huwelijken, vriendschappen, in gezinnen, in de kleine en grote politiek, waar in vele landen deuren voorgoed lijken dichtgesmeten. En hoe gaan we om met elkaar? Hoeveel deuren zijn er in ons eigen leven al voorgoed in het slot ge­vallen? Deuren tussen ouders en kinderen, deuren tussen broers en zussen, deuren tus­sen buren en vrienden? Geloven wij er nog in dat de geest van Pinksteren in staat is ook die zware deuren weer open te krijgen?

God kijkt over deze eeuwenoude aarde en denkt: ze hebben hun achterstallige belasting niet betaald, maar ze doen alsof er niets aan de hand is. Ze breken mijn wereld af, vervui­len mijn rivieren, laten mijn kinderen omkomen van de honger. Ze bestoken mijn wereld met dodelijke wapens in plaats van met zakken vol graan. Toch wil God ons helpen om die achterstallige belasting te betalen. Als de hele wereld zegt ‘welterusten, Afghanistan, Irak en Syrië, welterusten; mensen zonder werk, zonder eten, welterusten’, dan blijft God wakker. Hij blijft deuren openen, zelfs deuren die stevig op slot zitten. Dat is de boodschap van Pinksteren. Deuren naar het milieu, de politiek, in onze gezinnen, in huwelijken en vriendschappen. Deuren openen, op school en op het werk, in de stad en in onze mooie dorpen en steden.

Zowel Sartre, de filosoof, als Johannes, de Evangelist, hebben het over deuren die dichtge­smeten zijn. Maar hoezeer zij ook overeenkomen met de schildering van onze menselijke situatie, hun verhaal eindigt totaal anders. In het drama ‘met gesloten deuren’ van Sartre vinden we geen andere oplossing dan de wanhoop, de walging, die je een levenlang met je meesleept. Het is het leven waar je als mens niet onderuit kunt. Mensen geven zich over aan schijnoplossingen. Er zijn zelfs mensen, die ik hoor zeggen: accepteer het leven nu maar zoals het is, want we hebben geen andere wereld.
In het Evangelie van Johannes klinkt dat anders. Ondanks de gesloten deuren staat Jezus plotseling weer te midden van de bange leerlingen. Zij herkennen hun Heer. Er gaat een licht bij hen op en alle deuren en ramen worden opengegooid. Jezus wenst zijn leerlingen ‘vrede’ toe, want alleen vrede is in staat gesloten deuren te ontsluiten.
De eerste werking, die de heilige Geest in de jonge kerk teweegbracht, was een ervaring van nieuw leven, dynamiek en bewegelijkheid. In de eerste lezing uit de Handelingen van de Apostelen horen wij sterk geladen woorden: een hevige wind, beweeglijke tongen van vuur, het spreken in vreemde talen, deuren die weer van het slot gaan, want ‘de leerlingen werden vervuld van de heilige Geest’. Angstige mensen worden moedige mensen, zwijgende mensen worden spraakzaam en doen tóch hun mond open. Met Pink­steren worden we overrompeld door de Geest, die alles kan vernieuwen en alles kan veranderen.

Met Pinksteren vieren we dat Gods Geest de motor is van ons leven. De Geest van God wil mensen samenbrengen en samenhouden. De Geest van God dwingt ons om meer schip te zijn dan anker, meer stroom en minder rots, meer leven en minder instituut, meer geweten en minder wet. Proberen wij ook in ons eigen leven muren te slechten en deuren te openen voor de Geest van God. Openen wij de deur die wij hebben dichtge­slagen voor elkaar. Gods Geest mag ons daarin bijstaan.

Pater Jan Haen C.Ss.R. en Pater Ambro Bakker s.m.a.